سایت جامع اطلاع رسانی سخت افزار ایران - WWW.SAKHTAFZAR.COM

از RAID نترسيد!

سامی لویان
۲۵ مهر ۱۳۸۶
sami_levian@hotmail.com


پیشگفتار :

RAID سرنامِ عبارت Redundant Array of Independent Disks (آرايه‌ي افزونه‌ي ديسك‌هاي مستقل) است و به حداقل دو سخت‌ديسك براي پيكربندي نياز دارد تا بتواند كارايي سخت‌ديسك‌ها و يا قابليت اطمينان اطلاعات ذخيره‌ شده در آن‌ها را بهبود بخشد. بنابراين به‌طور كلي هدف از تشكيل RAID، افزايش كارايي (RAID 0) و يا بالا بردن قابليت اطمينان (RAID 1) است.



فهرست بخش های مقاله :
   مقدمه
   RAID 1+0, RAID 0+1,RAID 1
   RAID 5
   امكانات لازم براي پيكربندي RAID
   تشخيص درگاه‌ها
   پيكربندي RAID
   پيكربندي RAID(بخش دوم)
   نصب سيستم عامل


مقدمه :

در سال‌هاي بين 1980 تا 1990 ميلادي، مقدار اطلاعاتي كه بايد در سخت‌ديسك‌ها ذخيره مي‌شد، افزايش چشم‌گيري پيدا كرد. حجم نرم‌افزارها، برنامه‌هاي كاربردي و ... به حدي افزايش يافتند كه كاربران كامپيوترها، به سخت‌ديسك‌هايي با ظرفيت‌هاي بالاتر نياز پيدا كردند. در آن زمان، به دليل پيشرفت كُند فن‌آوري ذخيره‌سازي، سخت‌ديسك‌هاي ظرفيت بالا، قيمت‌هاي بسيار بالايي داشتند و براي كاربران كامپيوتر‌هاي خانگي، پرداخت اين هزينه‌ها امكان‌پذيز نبود. به عنوان مثال، سخت‌ديسك 20 گيگابايتي قيمتي حدود 150 دلار و سخت‌ديسك 40 گيگابايتي قيمتي در حدود 400 دلار داشت. بنابراين مهندسان كامپيوتر براي رفع مشكل ذخيره‌سازي در كامپيوترها، راه‌حل ساده‌‌اي به نام RAID را ارايه كردند. امروزه تعداد كامپيوتر‌هايي كه از اين ويژگي استفاده مي‌كنند رو به افزايش است و تقريباً بيش‌تر مادربرد‌هاي جديد از اين ويژگي پشتيباني مي‌كنند. اما اصلاًً RAID چيست؟ بسياري از كاربران كامپيوتر هيچ‌گونه اطلاعاتي در مورد اين ويژگي و نحوه‌ي پيكربندي آن ندارند، بنابراين از به كار بردن آن مي‌ترسند. در اين مقاله قصد داريم ابتدا در مورد ويژگي‌هاي انواع مختلف RAID صحبت كنيم و سپس نحوه‌ي پيكربندي آن‌ها را به شما آموزش دهيم. 

 

 

 

 

RAID 0

RAID 0 تحت نام Data Striping نيز مشهور است و موجب افزايش كارايي سخت‌ديسك‌ها مي‌شود. اين نسخه از RAID به حداقل دو سخت‌ديسك نياز دارد و توسط نوشتن فايل‌ها درون چندين «قطعه» (Stripe) و ذخيره كردن هر يك از قطعه‌ها در سخت‌ديسكي متفاوت، عمل مي‌كند. براي مثال، اگر فايلي 200 كيلوبايتي و دو سخت‌ديسك داشته باشيد، اين پيكربندي فايل‌ها را به دو قطعه‌ي مساويِ 100 كيلوبايتي تقسيم كرده و هر قطعه را درون يكي از سخت‌ديسك‌ها ذخيره مي‌كند. به عبارتي، نيمي از فايل شما در سخت‌ديسكِ 1 و نيمي ديگر در سخت‌ديسكِ 2 ذخيره مي‌شود.

 

توضيح بالا خيلي مختصر است. در حقيقت مقدار «قطعه» بايد در زمان پيكربندي سيستم RAID مشخص شود. به عنوان مثال، اگر در تنظيمات RAID، مقدار قطعه را 128 كيلوبايت درنظر گرفته باشيد، فايلِ 200 كيلوبايتي بالا به دو قطعه‌ي مساوي 128 كيلوبايتي تقسيم مي‌شود (هر قطعه روي يكي از سخت‌ديسك‌ها قرار دارد) و چون حجم فايل از مجموع حجم دو قطعه كم‌تر است، 28 كيلوبايت در انتهاي هر يك از دو قطعه خالي خواهد ‌ماند (به مجموع هر دو قطعه‌اي كه بخشي از داده را روي خود ذخيره مي‌كنند، يك بلوك مي‌گويند). اما اگر به جاي فايلي 200 كيلوبايتي، فايلي 64 كيلوبايتي داشتيد، آن‌گاه 96 كيلوبايت در انتهاي هر قطعه‌ خالي مي‌ماند (يعني 32 كيلو‌بايت روي هر ديسك ذخيره مي‌شد). اما اگر در تنظيمات RAID، مقدار قطعه 32 كيلوبايت تنظيم شود، فايل 200 كيلوبايتي به 8 قطعه‌ي 32 كيلوبايتي تقسيم مي‌شود و روي هر سخت‌ديسك، 4 قطعه ذخيره خواهند شد و روي هر قطعه، 7 كيلو بايت فضاي خالي موجود خواهد بود (جدول شماره‌ي «1»). در وضعيتي مشابه، فايل 64 كيلوبايتي به 2 قطعه‌ي 32 كيلوبايتي تقسيم ‌مي‌شود و هيچ‌ فضايي از سخت‌ديسك بيهوده تلف نخواهد شد.

 

با توجه به اين دو مثال، به سادگي متوجه مي‌شويد كه وقتي با فايل‌هاي كم‌حجم سر و كار داريد، اگر مقدار قطعه را در تنظيمات RAID بالا در نظر بگيريد، مقداري از فضاي ذخيره‌سازي سخت‌ديسك‌هاي شما بيهوده تلف خواهد شد. بنابراين اگر فايل‌هاي شما حجم كمي دارند، بهتر است هنگام پيكربندي RAID 0، گزينه‌ي Stripe (همان مقدار قطعه) را روي كم‌ترين ميزان، و هنگامي كه با فايل‌هاي حجيم سر و كار داريد، اين گزينه را روي مقادير زيادتر تنظيم كنيد.

 

 

بلوك

سخت‌ديسك 1

سخت‌ديسك 2

بلوك 1

قطعه‌ي 1

قطعه‌ي 2

بلوك 2

قطعه‌ي 3

قطعه‌ي 4

بلوك 3

قطعه‌ي 5

قطعه‌ي 6

بلوك 4

قطعه‌ي 7

قطعه‌ي 8

جدول شماره‌ي «1»: نحوه‌ي پيكربندي RAID 0

 

اما RAID 0 چگونه سبب افزايش كارايي مي‌شود؟ در مثال بالا، همان‌طور كه مشاهده كرديد، به جاي ذخيره كردن يك فايل 200 كيلوبايتي در يك سخت‌ديسك، دو فايل 100 كيلوبايتي در دو سخت‌ديسك ذخيره شدند. زمان صرف شده براي ذخيره كردن يك فايل 100 كيلوبايتي، به‌طور تئوري نصف زمانِ صرف شده براي ذخيره‌سازي يك فايل 200 كيلوبايتي است. به‌طور كلي، RAID 0 با موازي كردن دو سخت‌ديسك، اجازه مي‌دهد سرعت خواندن و نوشتن اطلاعات در سخت‌ديسك‌ها افزايش پيدا كند و اين موضوع نيز سبب افزايش كارايي آن‌ها مي‌شود.

 

مجموع كل ظرفيت دو سخت‌ديسك، مقدار ظرفيت آرايه‌ي RAID 0 را تعيين مي‌كند. به عنوان مثال، اگر شما از دو سخت‌ديسك 80 گيگابايتي استفاده كنيد، ظرفيت ذخيره‌سازي سيستم 160 گيگابايت خواهد بود.

 

اگر قصد داريد سيستمي با كارايي بالا تهيه كنيد، بايد در عوضِ يك سخت‌ديسك ظرفيت بالا، دو سخت‌ديسك با ظرفيت پايين‌تر بخريد و آن‌ها را به حالت RAID 0 پيكربندي كنيد. اين روش، علاوه‌ بر اين‌كه سبب افزايش كارايي مي‌شود، هزينه‌ها را نيز كاهش مي‌دهد، زيرا امروزه قيمت دو سخت‌ديسك 250 گيگابايتي (براي مثال) ارزان‌تر از يك سخت‌ديسك 500 گيگابايتي است. البته بايد اين نكته را ياد‌آور شد كه RAID 0 معايبي نيز دارد كه مهم‌ترين آن‌ها، امنيت پايين است. به عبارتي، اگر يكي از سخت‌ديسك‌ها صدمه ببيند، تمامي اطلاعات صدمه مي‌بيند و غيرقابل استفاده خواهد شد.

 

همان‌طور كه گفته شد، اگر يك فايلِ تصويري 200 كيلوبايتي توسط آرايه‌ي RAID 0 ذخيره شود، به دو بخش 100 كيلوبايتي تقسيم خواهد ‌شد و در هر يك از ديسك‌ها، 100 كيلوبايت از اين تصوير ذخيره مي‌شود. بنابراين با صدمه ديدن يكي از سخت‌ديسك‌ها، اين تصوير غيرقابل مشاهده خواهد شد. تصوير شماره‌ي «1»، به‌طور خلاصه نحوه‌ي عملكرد RAID 0 را نمايش مي‌دهد.

 

 

 

 

 

تصوير شماره‌ي «1»: شيوه‌ي عملكرد RAID 0 (Data Striping)

 

 


RAID 1+0, RAID 0+1,RAID 1 :

 

RAID 1 

 

 اين نوع ‌RAID، كارايي سيستم را افزايش نمي‌دهد و هدف آن، بهبود قابليت اطمينان داده‌هاي كامپيوتر است. توسط RAID 1، كاربر اطمينان دارد كه هيچ‌گاه اطلاعاتي را كه ذخيره كرده است، از دست نخواهد داد. اين نسخه ازRAID  به حداقل دو سخت‌ديسكِ يكسان نياز دارد و تحت نام Mirroring شناخته مي‌شود. معادل فارسي لغت Mirror، كلمه‌ي آينه است. حتماً با اين تشبيه ساده، به نحوه‌ي عملكرد RAID 1 پي برده‌ايد. در آرايه‌ي RAID 1، هر تغييري كه در يكي از سخت‌ديسك‌ها اعمال شود، روي ديسك ديگر نيز ايجاد خواهد شد.

 

به عنوان مثال، اگر فايلي را روي سخت‌ديسك اول كپي كنيد، نسخه‌اي دقيقاً مشابه با اين فايل، به‌طور خودكار روي سخت‌ديسك دوم نيز كپي خواهد شد. در اين آرايه، اگر سخت‌ديسك اول صدمه ببيند، به آساني مي‌توان از سخت‌ديسك دوم استفاده كرد و بنابراين هيچ‌گاه اطلاعات شما از بين نخواهد رفت. اين نسخه از RAID در حقيقت سيستم پشتيبان مبتني بر سخت‌افزار است و بيش‌تر در مكان‌هايي كه اطلاعات مهمي دارند، به كار گرفته مي‌شود. جدول شماره‌ي «2»، نحوه‌ي عملكرد سخت‌ديسك‌ها را در پيكربندي RAID 1 نمايش مي‌دهد.

 

 

بلوك

سخت‌ديسك 1

سخت‌ديسك 2

بلوك 1

قطعه‌ي 1

قطعه‌ي1

بلوك 2

قطعه‌ي 2

قطعه‌ي 2

بلوك 3

قطعه‌ي 3

قطعه‌ي 3

جدول شماره‌ي «2»

 

چون سخت‌ديسك دوم در واقع ديسكي پشتيبان است، كل ظرفيت ذخيره‌سازي تنها ظرفيت يكي از سخت‌ديسك‌هاست. بنابراين اگر شما دو سخت‌ديسك 80 گيگابايتي را به حالت آرايه‌ي RAID 1 پيكربندي كنيد، كل ظرفيت ذخيره‌سازي شما تنها 80 گيگابايت خواهد بود. به‌طور كلي، اگر اطلاعاتي كه در كامپيوتر ذخيره مي‌كنيد از اهميت خاصي برخوردار است، RAID 1 بهترين روش براي محافظت از آن‌هاست. تصوير شماره‌ي «2»، نحوه‌ي عملكرد RAID 1 را نمايش مي‌دهد

.


تصوير شماره‌ي «2»: شيوه‌ي عملكرد RAID 1 (Data Mirroring)

 

لازم به توضيح است كه پيكربندي‌هاي ديگري نيز براي RAID وجود دارد، اما همه‌ي كنترلر‌هاي RAID از آن‌ها پشتيباني نمي‌كنند. در ادامه، به‌طور مختصر در مورد ديگر انواع عمومي RAID توضيحاتي ارايه مي‌كنيم.

 

 

RAID 0+1

 

همان‌طور كه از نام آن پيدا است، تركيبي از RAID 0 و RAID 1 است. در حقيقت اين نسخه از RAID مزاياي RAIDهاي 0 و 1  را با يكديگر تركيب مي‌كند و موجب بهبود قابليت اطمينان و افزايش كارايي مي‌شود. RAID 0+1 نياز به 4 سخت‌ديسك يكسان دارد كه دو سخت‌ديسك اول به صورت RAID 0 عمل مي‌كنند و دو سخت‌ديسك دوم Mirror مجموعه‌ي اول خواهند شد. در اين پيكربندي، اگر يكي از سخت‌ديسك‌‌ها صدمه ببيند، سيستم صرفاً به حالت RAID 0 عمل مي‌كند. جدول شماره‌ي «3» نحوه‌ي نوشتن اطلاعات در اين آرايه را نمايش مي‌دهد.  

 

بلوك

سخت‌ديسك 1

سخت‌ديسك 2

سخت‌ديسك 3

سخت‌ديسك 4

بلوك 1

قطعه‌ي 1

قطعه‌ي 2

قطعه‌ي 1

قطعه‌ي 2

بلوك 2

قطعه‌ي 3

قطعه‌ي 4

قطعه‌ي 3

قطعه‌ي 4

بلوك 3

قطعه‌ي 5

قطعه‌ي 6

قطعه‌ي 5

قطعه‌ي 6

جدول شماره‌ي «3»

 

RAID 10 يا RAID 1+0

 

اين نسخه از RAID، عملكردي تقريباً برعكسِ RAID 0+1 دارد. RAID 0+1 در حقيقت RAID 0 است كه در آن RAID 1 گنجانده شده است، ولي RAID 10 ذاتاً RAID 1 است كه RAID 0 در آن گنجانده شده است. اين نسخه از RAID نيز به 4 سخت‌ديسك نياز دارد و اگر يكي از سخت‌ديسك‌ها صدمه ببيند، آرايه صرفاً به حالت RAID 1 عمل مي‌كند. در جدول شماره‌ي «4»، چگونگي عملكرد RAID 10 نمايش داده شده است.

 

بلوك

سخت‌ديسك 1

سخت‌ديسك 2

سخت‌ديسك 3

سخت‌ديسك 4

بلوك 1

قطعه‌ي 1

قطعه‌ي 1

قطعه‌ي 2

قطعه‌ي 2

بلوك 2

قطعه‌ي 3

قطعه‌ي 3

قطعه‌ي 4

قطعه‌ي 4

بلوك 3

قطعه‌ي 5

قطعه‌ي 5

قطعه‌ي 6

قطعه‌ي 6

جدول شماره‌ي «4»

 

 


RAID 5 :

اين نسخه از RAID، قدرتمندترين نوع RAID براي كامپيوترهاي خانگي است و به كنترل‌كننده‌ا‌ي سخت‌افزاري براي مديريت آرايه نياز دارد. اما برخي از سيستم‌هاي ‌عامل، اين قابليت را از طريق نرم‌افزار شبيه‌سازي مي‌كنند. RAID 5 به حداقل سه سخت‌ديسك نياز دارد كه براي آرايه‌ي بهترين كارايي، بايد يكسان باشند. به‌طور كلي RAID 5 نوعي از RAID 0 با بيت Parity (بيت توازن) براي مراقبت از اطلاعات آرايه است.

 

اكنون اجازه دهيد قبل از توضيح كلي در مورد RAID 5، نگاهي مختصر به درس رياضي دوران دبستان بيندازيم:

1+0 = P

0+P = 1

P+1 = 0

 

در اين معادله‌ها، با توجه به اين‌كه دو تا از داده‌ها معلوم است، به سادگي ‌مي‌توان مقدار P را محاسبه كرد. بنابراين اگر بتوان شيوه‌ي ذخيره شدن اطلاعات در RAID 0 را به شكل يك معادله در‌آورد، زماني ‌كه يكي از سخت‌ديسك‌ها صدمه مي‌بيند، به ‌سادگي مي‌توان اطلاعات موجود در آن را بازيابي كرد. اين موضوع سبب افزايش امنيت RAID 0 مي‌شود. RAID 5 دقيقاً همين كار را مي‌كند و با ايجاد توازن (Parity)، سبب افزايش امنيت اطلاعات در آرايه‌ي RAID 0 مي‌شود.

 

در حقيقت بيت توازن نوعي محاسبات باينري است كه دو بلوك از داده را با همديگر مقايسه مي‌كند و بلوك داده‌ي سوم را براساس بلوك‌هاي 1 و 2 تشكيل مي‌دهد. اگر حاصل ‌جمع دو بلوك داده زوج باشد، بيت توازن نيز زوج خواهد بود. اما اگر حاصل‌ جمع دو بلوك داده فرد باشد، بيت توازن فرد خواهد بود. در محاسبات باينري، 0+0 و 1+1 هر دو برابر با صفر و 0+1 و 1+0 هر دو برابر با 1 هستند. براساس اين روش، اگر يكي از سخت‌ديسك‌هاي آرايه RAID 5 صدمه ببيند، زماني كه سخت‌ديسك ديگري جايگزين آن شود، بيت توازن اجازه خواهد داد اطلاعات دوباره احيا شوند (با دانستن حاصل‌ جمع يك معادله و يكي از اعداد معادله، به راحتي مي‌توان عدد مجهول را پيدا كرد). جدول شماره‌ي «5»، نحوه‌ي عملكرد RAID 5 را نمايش مي‌دهد كه حرف "P" در آن، معين‌كننده‌ي بيت توازن است.

 

بلوك

سخت‌ديسك 1

سخت‌ديسك 2

سخت‌ديسك 3

بلوك 1

قطعه‌ي 1

قطعه‌ي 2

P

بلوك 2

قطعه‌ي 3

P

قطعه‌ي 4

بلوك 3

P

قطعه‌ي 5

قطعه‌ي 6

جدول شماره‌ي «5»

 

همان‌طور كه در جدول شماره‌ي «5» مشاهده مي‌كنيد، بيت توازن بين سخت‌ديسك‌ها براي افزايش كارايي و قابليت اطمينان داده‌ها تغيير مكان مي‌دهد. افزايش كارايي به اين دليل است كه به جاي نوشتن اطلاعات روي يك سخت‌ديسك، از چندين سخت‌ديسك استفاده مي‌شود. ضمن اين‌كه اگر سخت‌ديسك 2 صدمه ببيند، داده‌هاي موجود در اين سخت‌ديسك مي‌توانند براساس داده‌ها و‌ بيت توازنِ قرار گرفته در دو سخت‌ديسك ديگر، دوباره بازسازي شود. به‌طور كلي ظرفيت ذخيره‌سازي اين آرايه برابر با مجموع ظرفيت دو سخت‌ديسك است. يعني اگر از 3 سخت‌ديسك 500 گيگابايتي استفاده شود، ظرفيت ذخيره‌سازي براي اين آرايه 1000 گيگابايت خواهد بود. اين را هم بدانيد كه اگر يكي از سخت‌ديسك‌ها صدمه ببيند، بعد از جايگزين كردن آن با يك ديسك سالم، بازيابي اطلاعات ديسك معيوب مدتي طول خواهد كشيد.

 

JBOD

 

اين كلمه مخفف عبارت Just a Bunch Of Disks است و در حقيقت سيستم RAID به حساب نمي‌آيد. JBOD از دو سخت‌ديسك با ظرفيت‌هاي مختلف استفاده مي‌كند و سبب مي‌شود سيستم‌ عامل به جاي دو سخت‌ديسك با ظرفيت‌هاي مختلف، يك سخت‌ديسك با ظرفيت بيش‌تر را تشخيص دهد. به عنوان مثال، مي‌توانيد توسط JBOD يك سخت‌ديسك 40 گيگابايتي را به يك سخت‌ديسك 80 گيگابايتي اضافه كنيد، ‌طوري كه كامپيوترتان آن‌ها را به عنوان يك سخت‌ديسك 120 گيگابايتي شناسايي كند.


امكانات لازم براي پيكربندي RAID :

 

براي پيكربندي RAID در كامپيوتر خود، به دو چيز نياز داريد:

1- كنترلر RAID

2- حداقل دو عدد سخت‌ديسك

 

در اين بخش به دليل اين‌كه RAID 0 براي كاربران كامپيوتر‌هاي خانگي بيش‌تر از ديگر نسخه‌هاي RAID كاربرد دارد، قصد داريم شما را با شيوه‌ي پيكربندي RAID 0 آشنا كنيم. البته پيكربندي RAID 1 نيز تا حدود زيادي مشابه با پيكربندي RAID 0 است.

 

همان‌طور كه گفتيم، پيكربندي RAID 0 به دو سخت‌ديسك و يك كنترلر RAID نياز دارد. امروزه بيش‌تر مادربردها به صورت مجتمع مجهز به كنترلر RAID هستند. بنابراين قبل از هر چيز لازم است بررسي كنيد كه آيا مادربردتان مجهز به كنترلر RAID هست يا خير. براي آگاهي از اين موضوع، مي‌توانيد به دفترچه‌ي راهنماي مادربرد خود رجوع كرده و يا بخش بعدي اين مقاله را مطالعه كنيد. اگر مادربرد شما  قابليت RAID ندارد، مي‌توانيد از يك كارت RAID مبتني بر درگاه‌هاي PCI و يا PCI Express x1 استفاده كنيد.

 

 

آيا مادربرد شما كنترلر RAID دارد؟   

 

چيپ‌ست پل ‌جنوبي مادربرد، وظيفه‌ي كنترل سخت‌ديسك را برعهده دارد. اگر اين چيپ‌ست، كنترلر RAID مجتمع شده داشته باشد، مادربرد نيز مجهز به ويژگي RAID است. در پل‌هاي ‌جنوبي شركت اينتل كه به نام ICH معروف هستند، اگر به دنبال نام آن‌ها حرف R قرار گيرد، كنترلر RAID دارند. براي مثال، چيپ‌ست ICH7 داري كنترلر RAID نيست، در حالي‌كه چيپ‌ست ICH7R اين كنترلر را به حالت مجتمع دارد. معمولاً ساير سازندگان چيپ‌ست بيش‌تر محصولات خود را با كنترلر RAID مجتمع عرضه مي‌كنند. به عنوان مثال، چيپ‌ست‌هاي پل جنوبي VIA 8237 و SiS 964 كنترلر RAID دارند.

 

برخي از مادربردها نيز علاوه بر ‌پل ‌جنوبي، يك چيپ اضافي دارند كه درگاه‌هاي بيش‌تري را براي سخت‌ديسك‌ها فراهم مي‌كند. به عنوان مثال، توسط يك چيپ اضافي، دو درگاه IDE علاوه بر دو درگاه IDE متصل به پل‌ جنوبي، به مادربرد اضافه شده و موجب مي‌شود مادربرد 4 درگاه IDE ‌داشته باشد (اين موضوع براي درگاه‌هاي SATA نيز صادق است). اين چيپ‌ها معمولاً ساخت شركت‌هايي چون Silicon Image، Jmicron، Marvell، Promise، GigaRaid، VIA، HighPoint و ... است. به‌طور كلي اين چيپ‌هاي اضافي مجهز به كنترلر RAID هستند. اگر چيپ‌ست مادربرد شما از قابليت RAID پشتيباني نكند، توسط اين چيپ‌هاي اضافي، اين قابليت براي مادربرد شما فراهم مي‌شود. اگر مادربرد شما از چنين چيپ‌هايي براي پيكربندي RAID استفاده مي‌كند، لازم است سخت‌ديسك‌هاي خود را به درگاه‌هاي مبتني بر آن‌ها متصل كنيد.

 

در تصوير شماره‌ي «3» مي‌توانيد جزييات مادربرد D975XBX2 شركت اينتل را كه در اين مقاله براي پيكربندي RAID از آن استفاده شده است مشاهده كنيد. اين مادربرد 8 درگاه SATA 2 دارد كه 4 عدد از اين درگاه‌ها متصل به پل جنوبي ICH7R و 4 عدد ديگر توسط چيپ 88SE6145 شركت Marvell كنترل مي‌شود. لازم به ذكر است كه هر دو چيپ ذكر شده مجهز به كنترلر RAID هستند. اگر اين مادربرد از چيپ ICH7 به جاي ICH7R استفاده مي‌كرد، براي پيكربندي RAID مجبور بوديد سخت‌ديسك‌هاي خود را به چيپ 88SE6145 مادربرد متصل كنيد.

 

 

 


تصوير شماره‌ي «3»

 

همان‌طور كه در تصوير شماره‌ي «3» مشاهده مي‌كنيد، اينتل از دو رنگ مختلف براي درگاه‌هاي ساتا استفاده كرده است. درگاه‌هاي متصل به پل ‌جنوبي مشكي رنگ و درگاه‌هاي متصل به چيپ Marvell آبي رنگ هستند. بنابراين براي پيكربندي RAID در اين مادربرد لازم است دو سخت‌ديسك خود را به درگاه‌هاي با رنگ يكسان متصل كنيد (يعني به درگاه‌هاي آبي رنگ يا مشكي رنگ). با توجه به اين‌كه چيپ ‌پل جنوبي مادربرد D975XBX2 شركت اينتل  قابليت RAID دارد، ما ترجيح داديم كه از اين درگاه براي وصل كردن سخت‌ديسك‌ها استفاده كنيم.


تشخيص درگاه‌ها :

براي آن‌كه RAID 0 بالاترين كارايي را ارايه كند، بايد از درگاه‌هايي استفاده كرد كه حداكثر كارايي را براي سخت‌ديسك‌ها فراهم ‌كنند. در حال حاضر دو استاندارد براي درگاه‌هاي سخت‌ديسك‌ها وجود دارد: Parallel ATA PATA) كه IDE نيز ناميده مي‌شود( و Serial ATA (SATA). امروزه در‌گاه‌هاي PATA جاي خود را تقريباً به درگاه‌هاي ساتا داده‌اند، به‌طوري كه بيش‌تر مادربرد‌هاي جديد درگاه PATA ندارند و در عوض از چندين درگاه ساتا استفاده مي‌كنند.

 

به‌طور كلي درگاه Parallel ATA در دو سرعت ATA100 و ATA133 موجود است. اگر قصد استفاده از سخت‌ديسك‌هاي IDE را داريد، براي رسيدن به كارايي بالاتر لازم است از سخت‌ديسك‌ها و درگاه‌هاي ATA133 استفاده كنيد. به علاوه، هر يك از آن‌ها را با استفاده از يك كابل 80 رشته‌ا‌ي، به يك درگاه مجزا به حالت Master (اصلي) متصل كنيد.

 

هيچ‌گاه سخت‌ديسك‌ها را توسط يك كابل و با استفاده از پيكربندي Master/Slave به يك درگاه متصل نكنيد، زيرا موجب افت كارايي مي‌شود. دو درگاه‌ IDE نمايش داده شده در تصوير شماره‌ي «4»، توسط پل ‌جنوبي كنترل نمي‌شوند بلكه توسط چيپي اضافي كه قابليت RAID را نيز دارد كنترل مي‌شوند.

 

 


تصوير شماره‌ي «4»

 

چون درگاه Parallel ATA در حال انقراض است، ما از درگاه‌ ساتا استفاده كرديم. در حال حاضر ساتا در دو نسخه‌ي SATA-1 با سرعت 5/1 گيگابيت بر ثانيه و SATA-2 با سرعت 3 گيگابيت بر ثانيه عرضه شده است. اگر تمايل داريد كارايي بالاتري داشته باشيد، بهتر است از سخت‌ديسك‌ها و درگاه‌هاي SATA-2 استفاده كنيد. در اين مقاله ما از دو سخت‌ديسك Samsung HD080HJ با ظرفيت 80 گيگابايت كه مبتني بر درگاه SATA 2 هستند استفاده كرده‌ايم.


پيكربندي RAID :

پيش از آغاز كار، بايد اين نكته را يادآور شويم كه پيكربندي سيستم RAID موجب پاك شدن تمامي اطلاعات درون سخت‌ديسك‌هاي شما مي‌شود. بنابراين اگر اطلاعات مهمي درون سخت‌ديسك‌هاي خود داريد، قبل از شروع به پيكربندي RAID لازم است از آن‌ها نسخه‌ي پشتيبان تهيه كنيد.

 

بعد از متصل كردن سخت‌ديسك‌ها به درگاه‌هاي RAID، آن‌ها مانند دو سخت‌ديسك مجزا عمل خواهند كرد. بنابراين نياز داريد كه آن‌ها را به شكل سيستم RAID پيكربندي كنيد. روش‌هاي پيكربندي، منو‌ها و گزينه‌هاي RAID در مادربردها و كنترلر‌هاي مختلف RAID، متفاوت است. اما اين تفاوت‌ها خيلي اندك‌اند و  دستور‌العمل‌هايي را كه در ادامه مي‌خوانيد، مي‌توانيد كم و بيش در تمام مادربردها پياده كنيد.

 

اگر از مادربردي استفاده مي‌كنيد كه چيپ‌ست جنوبي آن همراه با كنترلر RAID است، ابتدا بايد داخل برنامه‌ي بايوس سيستم برويد و از آن‌جا گزينه‌ا‌ي را كه مربوط به كنترلر سخت‌ديسك است، از وضعيت IDE به RAID تغيير دهيد. البته برخي از مادربردها براي كنترلر RAID گزينه‌ي مجزا دارند كه توسط Enable/Disable مي‌توانيد آن‌ را فعال يا غيرفعال كنيد. اين گزينه‌ها معمولاً در بخش‌هاي Advanced، Advance Chipset Features، Drive Configuration، Integrated Peripheral و يا ديگر بخش‌هاي صفحه‌ي بايوس وجود دارند. براي اطلاعات دقيق‌تر در مورد محل اين گزينه در بايوس، مي‌توانيد دفترچه‌ي مادربرد خود را بررسي كنيد.

 

بعد از آن‌كه گزينه‌ي RAID را در بايوس فعال كرديد، در هنگام POST (به صفحه‌هاي مشكي رنگي كه نوشته‌هاي سفيدي دارند و تا قبل از بارگذاري ويندوز نمايش داده مي‌شوند، Power-On Self Test يا POST مي‌گويند)، منوي مربوط به صفحه‌ي پيكربندي RAID را مشاهده خواهيد كرد.

 


تصوير شماره‌ي «5»: درگاه‌هاي مادربرد را براي قابليت RAID فعال كنيد

 

براي ايجاد RAID، لازم است داخل صفحه‌ي پيكربندي آن شويد. بنابراين بايد مجموعه‌ا‌ي از كليدهايي را كه در طي POST (بعد از روشن كردن كامپيوتر و قبل از وارد شدن به ويندوز) به صورت پيغامي براي داخل شدن به اين صفحه ظاهر مي‌شوند، فشار دهيد. اين كليد‌ها متناسب با سازنده‌ي چيپ RAID متغير است. معمولاً براي داخل شدن به اين صفحه، لازم است كليد Ctrl به علاوه‌ي ابتداي نام سازنده‌ي چيپ را فشار دهید.

 

به عنوان مثال، براي داخل شدن به صفحه‌ي پيكربندي RAID در چيپ‌ست‌هاي اينتل، بايد كليد‌هاي تركيبي Ctrl+I، براي چيپ مارول كليدهاي Ctrl+M، براي چيپ SiliconImage كليدهاي Ctrl+S، و براي چيپ Jmicron كليدهاي Ctrl+J را فشار دهيد. مادربردي كه ما براي آزمايش انتخاب كرديم، دو چيپ RAID دارد. بنابراين هنگام بوت شدن سيستم مي‌توان به دو صفحه‌ي پيكربندي RAID داخل شد (يكي صفحه‌ي پيكربندي براي چيپ اينتل و صفحه‌ي ديگر براي چيپ مارول).

 

 ما دو سخت‌ديسك را به درگاه‌هايي كه توسط چيپ‌ست اينتل كنترل مي‌شوند وصل كرديم كه مي‌توانيد اين موضوع را در تصوير شماره‌ي «6» مشاهده كنيد. همان‌طور كه در اين شكل مي‌بينيد، هنوز RAID پيكربندي نشده است، زيرا در زير گزينه‌ي "RAID Volumes" عبارت "None defined" و در مقابل نام دو سخت‌ديسك، عبارت "Non-RAID Disk" ظاهر شده است. با توجه به اين‌كه ما از كنترلر RAID چيپ‌ست اينتل استفاده كرديم، بنابراين براي داخل شدن به صفحه‌ي پيكربندي RAID بايد كليد‌هاي تركيبي Ctrl+I را فشار دهيم.

 

 

 

به‌طور كلي، صفحه‌ي پيكربندي RAID با توجه به نوع سازنده‌ي چيپ RAID متفاوت است. براي مثال، اگر سخت‌ديسك‌ها را به درگاه‌هاي مربوط به چيپ مارول متصل كنيم، تصوير شماره‌ي «7» نمايش داده خواهد شد. همان‌طور كه در اين تصوير نيز مي‌بينيد، RAID هنوز پيكربندي نشده است (به عبارت "No array is defined!" در زير گزينه‌ي "Arrays Information" توجه كنيد). در اين وضعيت، براي ورود به صفحه‌ي پيكربندي RAID، نياز به فشار دادن كليدهاي تركيبي Ctrl+M داريد.

 

 

تصوير شماره‌ي «7»:  صفحه‌ي پيكربندي RAID مربوط به چيپ مارول در هنگام POST


پيكربندي RAID(بخش دوم) :

منوي اصلي برنامه‌ي پيكربندي RAID اينتل در تصوير شماره‌ي «8» نمايش داده شده است. اين صفحه بعد از فشار دادن كليد‌هاي تركيبي Ctrl+I در هنگام بوت شدن سيستم و بعد از تصوير شماره‌ي «6» نمايش داده مي‌شود.

 

 

تصوير شماره‌ي «8»

 

تمام برنامه‌هاي RAID تقريباً مشابه هم هستند و كار كردن با آن‌ها نيز آسان است. صفحه‌ي اصلي برنامه‌ي پيكربندي RAID اينتل، اطلاعات مربوط به سخت‌ديسك‌ها را نمايش مي‌دهد و شامل چهار گزينه است. براي تشكيل RAID، بايد در اين صفحه ابتدا گزينه‌ي Create RAID Volume را انتخاب كنيد. سپس صفحه‌ي ديگري (تصوير شماره‌ي «9») نمايش داده خواهد شد. اكنون در مورد گزينه‌هاي درون اين صفحه توضيحاتي ارايه مي‌دهيم.

:


تصوير شماره‌ي «9»

 

 

Volume Name : نامي كه تحت آن سيستم ‌عامل‌تان به RAID دسترسي پيدا خواهد كرد. به عبارت ساده‌تر، توسط اين گزينه براي آرايه‌ي RAID خود مي‌توانيد نامي را انتخاب كنيد.

 

RAID Level (سطح RAID): توسط اين گزينه مي‌توانيد نوع RAID مورد نياز را انتخاب كنيد. RAID 0 (Data Striping، براي بهبود كارايي) يا RAID 1 (Mirroring، براي بهبود قابليت اطمينان) و يا ديگر نسخه‌هاي RAID كه متناسب با چيپ RAID شما قابل دسترس هستند.

 

Disks (سخت‌ديسك‌ها): اين گزينه براي انتخاب سخت‌ديسك‌هايي است كه قصد استفاده از آن‌ها را در آرايه‌ي RAID داريد. اگر شما سه سخت‌ديسك داريد و قصد استفاده از دو عدد از آن‌ها را به حالت RAID داريد، مي‌توانيد در اين منو دو سخت‌ديسك مورد نياز خود را انتخاب كنيد.

 

اندازه‌ي Stripe: اين گزينه اندازه‌ي قطعه‌ي داده‌هايي را كه RAID استفاده خواهد كرد تعيين مي‌كند. اگر نخواهيم وارد جزييات بيش‌تر شويم، مي‌توان گفت كه اين مقدار، اندازه‌ي هر يك از سكتور‌هاي سخت‌ديسك است كه بعد از پيكربندي استفاده خواهد شد. اين‌كه اندازه‌ي ايده‌آل براي اين گزينه چه مقدار است، به بحث زيادي نياز دارد. به‌طور كلي اگر شما بيش‌تر با فايل‌هاي حجيم سر و كار داريد، هرچه مقدار قطعه (Stripe) بزرگ‌تر باشد بهتر است. اگر از حجم فايل‌هايي كه قصد استفاده از آن‌ها را داريد اطلاع نداريد، مي‌توانيد اين گزينه را در وضعيت پيش‌فرض تنظيم كنيد (معمولاً 64 كيلوبايت يا 128 كيلوبايت است).

 

Capacity (ظرفيت): توسط اين گزينه مي‌توانيد ظرفيت‌هاي كم‌تري را براي بيش از يك RAID پيكربندي كنيد. يا به عبارتي مي‌توانيد RAID را قسمت‌بندي كنيد. يعني 2 سخت‌ديسك RAID و يا بيش‌تر ايجاد كنيد. به عنوان مثال، به جايِ داشتن يك آرايه‌ي 160 گيگابايتي، مي‌توانيد توسط اين گزينه يك آرايه‌ي 100 گيگابايتي و يك آرايه‌ي 60 گيگابايتي داشته باشيد. سيستم‌عامل اين دو آرايه را به‌طور مجزا تشخيص مي‌دهد.

بعد از انجام اين تنظيمات، صفحه‌‌اي ظاهر خواهد شد كه به شما يادآوري مي‌كند تمامي اطلاعات موجود در سخت‌ديسك شما از دست خواهند رفت. با فشار دادن كليد Y، آرايه‌ي RAID تشكيل مي‌شود.

 

 


تصوير شماره‌ي «10»: صفحه‌ي اصلي، اكنون آرايه‌ي RAID تشكيل شده است.

 

در تصوير شماره‌ي «10»، مي‌توانيد ببينيد كه سيستم ما به حالت RAID 0 (Data Striping) پيكربندي شده است. بعد از ايجاد آرايه‌ي RAID، نوبت به نصب سيستم ‌عامل مي‌رسد.


نصب سيستم عامل :

اكنون بايد روي سخت‌ديسك‌هايي كه به حالت RAID پيكربندي شده‌اند، سيستم‌ عامل نصب كنيد. ما از سيستم‌ عامل ويندوز ايكس‌پي استفاده كرده‌ايم و فرض را بر اين گذاشته‌ايم كه شما با نحوه‌ي نصب ويندوز آشنايي كامل داريد. همان‌طور كه مي‌دانيد، براي نصب سيستم‌ عامل ابتدا لازم است از داخل صفحه‌ي بايوس، اولين وسيله‌ي قابل بوت را به ديسك‌گردان سي‌دي CD-Rom) و...( تغيير داد و سپس سي‌دي سيستم ‌عامل را درون ديسك‌گردان گذاشته و در طي فرآيند بوت و زماني كه پيغام Press Any Key To Boot From CD ظاهر مي‌شود، يكي از كليد‌هاي صفحه‌كليد را فشار داد.

 

ويندوز ايكس‌پي قادر نيست به‌طور خودكار سيستم RAID را تشخيص دهد. بنابراين زماني كه شما از RAID استفاده مي‌كنيد، پيغامي مبني بر اين‌كه سيستم شما فاقد سخت‌ديسك است ظاهر خواهد شد.

 


تصوير شماره‌ي «11»: ويندوز ايكس‌پي قادر به تشخيص RAID به‌طور خودكار نيست

 

براي اين‌كه با چنين پيغامي روبه‌رو نشويد، لازم است يك ديسك فلاپي شامل راه‌انداز (درايور) كنترلر RAID تهيه كنيد. در گذشته، سازندگان مادربردها اين فلاپي را درون جعبه‌هاي محصولات خود قرار مي‌دادند، ولي امروزه بايد خود كاربر آن را تهيه كند. براي تهيه‌ي اين فلاپي لازم است سي‌دي همراه مادربرد (معمولاً سي‌دي راه‌انداز مادربرد) را داخل دستگاه ديگري (دستگاهي كه سيستم ‌عامل داشته باشد) قرار داده و درون آن به دنبال پوشه‌ي RAID بگرديد. اگر نتوانستيد اين پوشه را پيدا كنيد، مي‌‌توانيد دفترچه‌ي راهنماي مادربرد را بررسي نماييد يا با مركز سرويس‌دهنده‌ي مادربرد تماس بگيريد. اگر سي‌دي مادربرد خود را گم كرده‌ايد، مي‌توانيد با مراجعه به سايت وب سازنده‌ي مادربرد و يا سازنده‌ي كنترلر RAID، اين فلاپي ديسك را فراهم كنيد.

در ابتداي نصب ويندوز ايكس‌پي، ممكن است پيغام زير را مشاهده كنيد:

Press F6 if you need to install a third SCSI or RAID Driver …

زماني كه اين پيغام ظاهر شد، كليد F6 را فشار دهيد و فلاپي ديسك مربوط به راه‌انداز RAID را درون ديسك‌گردان فلاپي قرار دهيد و منتظر بمانيد .

 

 

سپس كليد S را فشار دهيد و نام راه‌انداز مربوط به كنترلر، و سپس ويندوزي را كه در حال نصب آن هستيد، انتخاب كنيد (تصوير شماره‌ي «13»). در اين مثال، به دليل اين‌كه مادربرد ما از چيپ ICH7R استفاده مي‌كند، گزينه‌ي اول را انتخاب كرديم.

 


تصوير شماره‌ي «13»

 

بعد از انتخاب راه‌انداز، صفحه‌ي قبلي يك بار ديگر نمايش داده خواهد شد. اكنون راه‌انداز بارگذاري شده را مي‌بينيد. پس از انجام اين مراحل، ويندوز آرايه‌ي RAID شما را به درستي تشخيص خواهد داد. چون ما سيستم RAID 0 را پيكربندي كرديم، ويندوز تنها يك سخت‌ديسك 160 گيگابايتي را تشخيص مي‌دهد (تصوير شماره‌ي «14»).

 


تصوير شماره‌ي «14»

 

همان‌طور كه مي‌دانيد، ظرفيت حقيقي سخت‌ديسك‌ها كم‌تر از ميزان ذكر شده روي آن‌هاست. به عنوان مثال، يك سخت‌ديسك 80 گيگابايتي در حقيقت 53/74 گيگابايت خواهد بود. بنابراين در تصوير شماره‌ي «14»، به جاي سخت‌ديسك 160 گيگابايتي، سخت‌ديسكي 150 گيگابايتي را مشاهده مي‌كنيد.

از اين مرحله به بعد، به‌طور عادي به نصب ويندوز ادامه دهيد و پس از نصب ويندوز، از آرايه‌ي RAID تازه‌ي خود نهايت استفاده را ببريد. ديديد كه پيكربندي RAID چه‌قدر آسان است؟ پس از اين به بعد از RAID نترسيد!




حقوق این مقاله برای نویسنده آن و سایت سخت افزار ایران محفوظ است.
استفاده از تمامی یا بخشی از این مقاله تنها با کسب اجازه رسمی از سایت سخت افزار ایران مجاز می باشد.
این مقاله از آدرس اینترنتی http://www.sakhtafzar.com/article/raid.html ذخیره شده است.