شايد براي بيان تعريفي دقيق و جامع از سخت‌افزار آزاد نياز باشد كه اين جنبش به شكلي گسترده‌تر و از زواياي مختلف مورد بحث و بررسي قرار گيرد. با اين حال نگاهي به چرايي شكل‌گيري اين جنبش و همچنين پيش‌زمينه ذهني‌اي كه در مورد نرم‌افزارهاي آزاد و منبع باز وجود دارد، به ارائه دو تعريف كلي در اين مورد منجر شده است. كه در ادامه آورده مي‌شود.

1- سخت‌افزار با طراحي آزاد (Free Hardware Design)

طراحي آزاد سخت‌افزار بر طراحي‌اي دلالت دارد كه به طور آزادانه قابل نسخه‌برداري، توزيع، تغيير و توليد است. مسلماً اين تعريف به معناي غيرقابل فروش يا بدون هزينه بودن پياده‌سازي سخت‌افزاري كه داراي چنين طراحي است نخواهد بود.

2- سخت‌افزار  اپن‌سورس (Open Source Hardware)

سخت‌افزار اپن‌سورس يا منبع باز به سخت‌افزارهايي اطلاق مي‌شود كه همه اطلاعات طراحي آن در اختيار عموم قرارمي‌گيرد. سخت‌افزار منبع‌باز مي‌تواند بر مبناي يك طراحي آزاد سخت‌افزار و يا يك طراحي داراي برخي محدوديت باشد.

پيش از ادامه اين موضوع ضروري است به عبارت سخت‌افزار باز (Open Hardware) نيز اشاره كنيم. «سخت‌افزار باز» يك عبارت تجاري ثبت شده متعلق به شركت debian است و مدلي خاص و محدود از سخت‌افزار منبع‌باز شمرده مي‌شود. لازمه اطلاق «سخت‌افزار باز» به يك سخت‌افزار اين است كه اولاً بايد مستندات كافي يك وسيله در اختيار برنامه‌نويسي كه قصد نوشتن درايور براي آن را دارد قرار گيرد. ثانياً اين مستندات بايد كليه ويژگي‌هاي اينترفيس درايور وسيله كه ممكن است هر كاربري مايل به استفاده از آن‌ها باشد را دربر‌بگيرد.

بنابراين تعريف، غير از مواردي كه فراهم كردن امكان نوشتن يك درايور براي وسيله ضرورت دارد، نيازي به اعلام جزئيات on-board firmware و پياده‌سازي سخت‌افزار نيست. بنابراين در اين تعريف اطلاعات محدودي از يك سخت‌افزار باز در دسترس قرار خواهد گرفت كه مي‌تواند در مواردي (مثلاً زمان تعمير يك قطعه) ناكافي باشد.

فارق از تفاوت‌هاي مطرح شده ميان تعاريف مختلفي كه از سخت‌افزار آزاد وجود دارد، به طور كلي مي‌توان سخت‌افزار آزاد را به فرايند طراحي، ارزيابي و پياده سازي يك سخت‌افزار به صورت متن‌باز و اشتراكي در نظر گرفت. به طوري كه مخاطبين اين فرايند، عموم افرادي هستند كه دانش طراحي سخت‌افزار را فرا گرفته‌اند.

با پيشرفت تكنولوژي‌هاي طراحي سخت‌افزار و جدا نمودن طراحي سخت‌افزار از جزييات پياده سازي و ساخت آن، مخاطبين اين جنبش، تنها طراحان با تجربه كمپاني‌هاي بزرگ نيستند، بلكه دانشجويان و افراد مبتدي كه با زبان‌هاي توصيف سخت‌افزار آشنايي دارند نيز به اين گروه پيوسته‌اند و در توسعه آن نقش مهمي را ايفا مي‌كنند.

عليرغم اين موضوع جريان اصلي اين جنبش مسير خود را طي مي‌كند. در حقيقت گمان مي‌رود كه ايده سخت‌افزار آزاد و مدل توسعه مشاركتي آن بتواند بسياري از مشكلات صنعت نيمه‌هادي‌ها را حل كند. بسياري از متخصصان مستقل و شركت‌ها خواهند توانست در رفع اشكال، بهبود، ارتقا و البته تغيير طراحي سخت‌افزار ايفاي نقش كنند.

نمونه ای از یک تراشه طراحی شده با مدل سخت افزاری بسته که دارای ده ها رقیب میباشد.

در مدل بسته و رايج فعلي، يك طرح سخت‌افزاري مانند تراشه کدکننده صدا AC'97متعلق به شركت سازنده آن است و براي هيچ شخص يا شركت ديگري در خارج از آن مجموعه شناخته‌ شده نخواهد بود. تصویر بالا. (البته بايد صنعت مهندسي معكوس را كه خود نمونه بارزي از اتلاف انرژي براي كشف چگونگي كاركرد يك قطعه در مدل‌هاي بسته اختصاصي است، از اين قضيه مستثني كنيم). بنابراين بهبود يك طرح سخت‌افزاري صرفاً توسط توليدكننده ميسر مي‌شود و به تبع آن تمام هزينه‌هاي تحقيق و توسعه براي بهبود و پيشرفت محصولات نيز برعهده آن توليدكننده خواهد بود.