از سال 2000 و همزمان با عرضه پردازنده گرافيكي Geforce 256 شركت NVIDIA و savage 2000 شركت S3 Graphic كارت‌گرافيك به عنوان مهمترين بخش پردازش اطلاعات و دستورالعمل هاي گرافيكي شناخته شد. پيش از آن اين وظيفه مهم بر عهده CPU كامپيوتر مي بود و كارت گرافيك عملا به عنوان يك مبدل زبان كامپيوتر به زبان مانيتور شناخته مي‌شد. هم اكنون پردازش اين داده ها از وظايف CPU(Central Processing Unit) خارج شده و به عهده بخشي از كارت گرافيك به عنوان GPU(Graphic Processing Unit) در آمده است. GPU نيز همانند CPU يك پردازنده است با اين تفاوت كه براي پردازش داده‌هاي گرافيكي و مميز شناور بهينه سازي شده است GPU مانند CPU سرعت كلاك و خط لوله و باس و حافظه مخصوص به خود را دارد . مكان دقيق GPU درست زير فن يا هدسينك كارت گرافيك شما است ، تراشه بزرگي كه به راحتي قابل تشخيص است .

تكنولوژي ساخت GPU مانند CPU به حدي پيشرفته است كه كمپاني هاي محدودي ميتوانند GPU بسازند ، دو كمپاني بزرگ GPU ساز ، nVidia و ATi هستند كه بارها نام آنها به گوش شما خورده است اين دو كمپاني وظيفه توليد پردازنده هاي گرافيكي را بر عهده دارند ، پردازنده هاي گرافيكي توليد شده اين شركت ها توسط كمپاني هاي متعدد بردساز مانند Asus MSI Gigabyte خريداري مي‌شود، اين كمپاني‌ها وظيفه طراحي برد كارت گرافيك و سوار كردن پردازنده گرافيكي بر روي آن را دارند، بنابر اين هر كارت گرافيك داراي دو بخش اصلي است اول پردازنده گرافيكي يا GPU و دوم برد آن . هر يك از اين دو بخش براي يك انتخاب صحيح بايد زير زربين قرار گيرد. در شكل زير كه نمايشگر كارت گرافيك Geforce FX 5800 ميباشد اجزاي مختلف برد و GPU نشان داده شده است :

1. GPU يا پردازنده گرافيكي كه توسط nVidia توليد شده است اين GPU داراي فركانس 500 مگاهرتز ميباشد كه در مقايسه با سرعت CPU ها نرخ بسيار پاييني است بنابر اين ميتوان نتيجه گرفت كه فشار كاري GPU بر خلاف CPU زياد نيست . مدل اين پردازنده گرافيكي ، Geforce FX 5800 Ultra است .

2. در تصوير 4 چيپ مربع شكل ديده ميشود كه علاوه بر اين، 4 چيپ ديگر نيز دقيقا در زير برد جايسازي شده است ، اين چيپ ها در مجموع رم هاي كارت گرافيك هستند ، GPU نيز همانند CPU براي پردازش اطلاعات نياز به رم دارد ، رم هاي كارت گرافيك پرسرعت تر نسبت به رم هاي نصب شده بر روي مادربرد ميباشند. رم هاي اين ك ارت با سرعت 1000 مگاهرتز DDR2 كار ميكنند . GPU از طريق يك باس پر سرعت به رم ها متصل است و داده هاي خود را با آنها مبادله ميكند اين باس پرسرعت از ميان 6 يا 8 لايه مدار كارت گرافيك به هريك از چيپ هاي رم ختم ميشود و رم ها را به GPU متصل ميكند ، بنابر اين باس را ميتوان به يك اتوبان تشبيه كرد كه در آن داده ها از مقصد GPU به مبدا RAM يا بر عكس فرستاده ميشوند ، عرض اين باس در كارت گرافيك هاي مختلف متفاوت است ، كارت بالا داراي عرض 256باس حافظه بيتي است يعني با 256 سيم مسي به رم ها متصل است (خوشبينانه)! معادل اين در مثال ما ، بدين معنا خواهد بود كه در اتوبان ما 256 لاين براي عبور خودرو وجود دارد ، بنابر اين با اتوبان بسيار پهني روبرو هستيم ، هرچه عرض اين باس بزرگتر باشد پهناي باند حافظه كارت گرافيك نيز بيشتر خواهد بود و كارت گرافيك در يك لحظه ميتواند داده هاي بيشتري را به رم ارسال يا دريافت كند ، در صورتي كه اين باس عرض مناسب با سرعت GPU را نداشته باشد ، GPU در هنگام دريافت داده هاي خام و ارسال اطلاعات پردازش شده به رم با تاخير مواجه خواهد بود . به اين باس حافظه كه در اينجا اشاره شد Memory Interface كارت گرافيك گفته ميشود . در تمامي GPU هاي nVidia و اكثر GPU هاي ساخت ATi براي سهولت كنترل باس حافظه ، اين باس عريض را به چهار قسمت مساوي تقسيم ميكنند و هر قسمت يك كانال مينامند ، به عنوان مثال كارت گرافيك نشان داده شده در تصوير داراي يك Memory Interface چهار كاناله ميباشد ، هر كانال 64 بيت از باس را به خود اختصاص ميدهد تا در جمع تعداد بيت هاي 4 كانال به رقم 256 برسيم . استفاده از معماري 4 كاناله مزيت هاي زيادي دارد در عين حال كه اين امكان را براي سازندگان كارت گرافيك فراهم مي آورد تا به دلايل اقتصادي تعداد كانال هاي حافظه را نصف كنند . البته ساختار گذرگاه و كنترلر حافظه در سري جديد GPU هاي ATI به كلي تغيير كرده است كه در مقاله Radeon X1000 ضد‌حمله ATI (لينك به مقاله ) آن را تشريح كرده‌ايم .

3. چيپ دكودر آنالوگ به ديجيتال ساخت شركت Philips كه وظيفه اصلي اش تبديل تصاوير آنالوگ كپچر شده به ديجيتال قابل پردازش توسط GPU مي‌باشد، اين چيپ فقط بر روي كارت گرافيك هايي موجود است كه داراي ورودي ويديو هستند مكان اتصال فيش ويديو هم در بخش شماره 7 نشان داده شده است .

4. كانكتور DVI كه بر روي اكثر كارت گرافيك هاي جديد موجود است ، اين كانكتور ويژه اتصال به LCD طراحي شده ، هرچند كه اغلب LCDهاي ارزان قيمت با كانكتور 15 پين آبي رنگ معمولي به نام d-Sub به كارت گرافيك وصل مي‌شوند.

5. چيپ tdms ساخت كمپاني Silicon image نوعي ديكدر DVI كه وظيفه اصلي اش تهيه سيگنالهاي ديجيتال مورد نياز كانكتور DVI براي اتصال به LCD است .

6. كانكتور d-Sub به رنگ آبي با 15 پين براي اتصال به كارت گرافيك به مانيتورهاي CRT .

7. پورت ViVo كه به كمك يك جك ميتوان از خروجي TV و ورودي ويديو كارت بهره مند شد .

8. محل اتصال كانكتور برق molex اين كارت گرافيك به دليل توان بالاي الكتريكي خود با يك كانكتور برق مجزا علاوه بر برق AGP تغذيه ميشود .