همانطور که گفته شد SATA استاندارد جدید برای انتقال اطلاعات به صورت سری از دیسک سخت به مادربرد است. در حال حاضر دو نسخه از این استاندارد معرفی شده که به ترتیب عبارتند از SATA I (به اختصار SATA) و SATA II . سرعت انتقال اطلاعات در نوع اول برابر با 150MB/S و در نوع دوم یا همان SATA II برابر با 300MB/S (البته در حالت تئوری) می باشد.

با اینکه سرعت اسمی انتقال اطلاعات در دیسک های SATA II دوبرابر SATA I است اما این تفاوت در واقعیت به ندرت از 20% فراتر می رود.

  در اصل بخش عمده  این افزایش سرعت به لطف وجود فناوری جدیدی با نام Native Command Queuing در دیسک های سخت SATA II بدست می آید. در واقع تاثیر NCQ به این صورت است که باعث می شود اطلاعاتی که برای خواندن توسط هد دستگاه در صفحات مدور ذخیره سازی (پلاتر ها - صفحات آلمینیومی به شکل دایره که در محفظه دیسک سخت قرار دارند و اطلاعات بر روی آنها به صورت صفر و یک و رمش مغناطیسی ذخیره می شوند) قرار دارند، طوری چیده شوند که با حداقل چرخش صفحات، اطلاعات توسط هد دستگاه خوانده شوند. با دقت در تصویر زیر با نحوه عمل این شیوه بیشتر آشنا خواهید شد :

چگونگی خواندن اطلاعات توسط NCQ

  همانطور که در تصویر بالا مشاهده می کنید، برای خوانده شدن توسط  اطلاعات 1 - 2 - 3 - 4 توسط هد دستگاه، در حالتی که از فناوری NCQ استفاده شده صفحه مدور نیاز به 1.5 دور چرخش دارد. در مقابل دیسک سختی که فاقد فناوری NCQ است، به بیش از 2.5 دور برای خوانده شدن اطلاعات توسط هد دستگاه نیاز دارد.

  البته لازم به ذکر است که برای استفاده از فناوری NCQ حتما چیپست مادربرد ( یا چیپی که وظیفه ترجمه اطلاعات دریافتی از دیسک سخت را دارد) نیز باید از این فناوری پشتیبانی کند. تقریبا تمامی مادربرد هایی که با پشتیبانی از SATA II به فروش می رسند از این قابلیت پشتیبانی می کنند.

  نکته دیگر سازگاری دیسک های SATA II با مادربرد های قدیمی تر مبتنی بر SATA I است. اما در این صورت حالت NCQ غیر فعال شده و دیسک سخت SATA II به مانند یک دیسک SATA I عمل خواهد نمود. این ویژگی بخصوص برای کاربرانی که در حال حاضر از مادربرد مبتنی بر SATA I استفاده می کنند و نیز قصد اضافه نمودن دیسک سخت دیگری به سیستم خود را دارند مناسب است. با توجه به اختلاف قیمت بسیار پایین بین دیسک های SATA I و SATA II قطعا خرید دیسک های SATA II به صرفه تر خواهد بود. چرا که با ارتقای مادربرد در آینده نزدیک می توان از سایر امتیازات دیسک سخت SATA II نیز بهره مند گردید.